Ngứa toàn thân ít nổi ban: bệnh da hay nguyên nhân bên trong?

Ngứa nhiều nhưng nhìn da gần như bình thường thường khiến người bệnh nghĩ ngay đến gan hoặc thận. Thực tế, khô da và một số bệnh da vẫn có thể gây ngứa khi tổn thương rất kín đáo. Điều cần xác định là da đã thay đổi trước khi ngứa hay các vết đỏ, xước chỉ xuất hiện sau khi gãi.

Ít nổi ban không có nghĩa là không có bệnh da

Ở người lớn tuổi hoặc người tắm nước nóng, dùng sản phẩm làm sạch mạnh, da khô có thể gây ngứa đáng kể dù chỉ bong vảy mịn. Chàm nhẹ, ghẻ hoặc một số bệnh da ở giai đoạn đầu cũng có thể khó tự nhận ra. Các vết xước, mày và thâm sau gãi không luôn chỉ ra nguyên nhân ban đầu.

Bác sĩ sẽ quan sát toàn bộ vùng da liên quan, bao gồm kẽ tay, cổ tay, nếp gấp, da đầu hoặc vùng khác khi có chỉ định và được người bệnh đồng ý. Việc nhiều người sống cùng cũng ngứa là thông tin cần báo, không nên bỏ qua chỉ vì bản thân không thấy “mụn ghẻ”.

Những nguyên nhân ngoài da cần được xem xét

Ngứa có thể liên quan đến một số thuốc, bệnh gan mật, bệnh thận, thiếu sắt hoặc tình trạng nội khoa khác. Có trường hợp chịu tác động của đường truyền thần kinh hoặc nhiều yếu tố đồng thời. Căng thẳng có thể làm cảm giác ngứa tăng nhưng không nên vội quy nguyên nhân cho tâm lý khi chưa đánh giá phù hợp.

Không phải ai ngứa cũng cần tầm soát ung thư, cũng không thể xem một xét nghiệm gan hơi thay đổi là lời giải thích chắc chắn cho cơn ngứa. Hướng kiểm tra dựa vào bệnh sử, khám và dấu hiệu đi kèm.

Những thông tin giúp bác sĩ tìm nguyên nhân

• Ngứa bắt đầu khi nào, liên tục hay từng đợt, khu trú hay nhiều vùng.
• Thời điểm nặng nhất và ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc.
• Da có tổn thương gì trước khi gãi; ảnh chụp ở giai đoạn đầu nếu có.
• Thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm mới dùng trước khi xuất hiện ngứa.
• Người sống cùng có ngứa không; những thay đổi về sinh hoạt, tiếp xúc.
• Các triệu chứng như vàng mắt, tiểu ít, khát nhiều, sốt, đổ mồ hôi đêm hoặc sụt cân.

Bạn nên mang đơn thuốc và kết quả xét nghiệm gần nhất. Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh nền chỉ để thử xem có hết ngứa hay không.

Khi nào cần xét nghiệm máu?

Nếu ngứa kéo dài, lan rộng, chưa rõ nguyên nhân tại da hoặc kèm dấu hiệu gợi ý bệnh bên trong, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm như công thức máu, đánh giá sắt, gan, thận, đường huyết hoặc tuyến giáp. Không phải mọi người đều cần toàn bộ danh sách này.

Đôi khi cần theo dõi diễn biến và đánh giá lại dù xét nghiệm ban đầu chưa giải thích được triệu chứng. Điều đó không có nghĩa phải liên tục làm các “gói xét nghiệm toàn diện” hoặc tự tìm một bệnh nặng từ mỗi chỉ số khác thường.

Làm gì để bớt khó chịu?

Thoa dưỡng ẩm không hương liệu, tắm với nước vừa ấm, giữ phòng ngủ thoáng và chọn quần áo mềm có thể giúp khi da khô hoặc dễ kích ứng. Hạn chế gãi mạnh; có thể áp khăn mát lên vùng da nguyên vẹn trong thời gian ngắn.

Thuốc kháng histamine chỉ phù hợp với một số cơ chế ngứa. Không nên tự tăng liều, phối hợp nhiều thuốc gây buồn ngủ hoặc dùng sản phẩm “mát gan, giải độc” để thay thế thăm khám. Thuốc uống và thảo dược đều có thể gây tác dụng không mong muốn, nhất là khi đã có bệnh gan, thận.

Phân biệt khám sớm với cấp cứu

Nên khám sớm nếu ngứa làm mất ngủ, lan toàn thân, kéo dài hoặc kèm sụt cân, sốt không rõ nguyên nhân, vàng mắt hay thay đổi tiểu tiện. Phụ nữ mang thai có ngứa mới xuất hiện, đặc biệt ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc nặng về đêm, cần liên hệ cơ sở sản khoa ngay để được hướng dẫn đánh giá.

Gọi 115 hoặc đến cấp cứu nếu ngứa xuất hiện cùng khó thở, sưng lưỡi hoặc họng, choáng, ngất. Phát ban đau, phồng rộp, trợt niêm mạc kèm sốt sau dùng thuốc cũng cần đến bệnh viện ngay.

Đặt lịch khám ngứa toàn thân

Hệ thống Phòng khám Da Liễu Hà Nội tiếp nhận thăm khám ngứa kéo dài, đánh giá nguyên nhân tại da và tư vấn kiểm tra, phối hợp chuyên khoa khi cần. Gọi 0949.47.0055 hoặc điền form tư vấn ở chân trang để được hỗ trợ đặt lịch nếu không có dấu hiệu cấp cứu.