Chăm sóc da và bàn chân ở người đái tháo đường

Ở người đái tháo đường, một vết phồng do giày hoặc vết nứt ở gót chân có thể tiến triển mà không gây đau rõ. Kiểm tra bàn chân hằng ngày giúp phát hiện sớm những thay đổi này. Chăm sóc da cần đi cùng quản lý đường huyết và đánh giá cảm giác, tuần hoàn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Quan sát cả lòng bàn chân và kẽ ngón mỗi ngày

Kiểm tra mặt trên, lòng bàn chân, gót, kẽ ngón và quanh móng. Bạn có thể dùng gương hoặc nhờ người thân hỗ trợ nếu khó cúi hoặc nhìn không rõ. Tìm các vết xước, bóng nước, nứt, điểm đỏ, vùng sưng, đổi màu hoặc dịch thấm vào tất.

Đừng chỉ dựa vào cảm giác đau. Tổn thương thần kinh có thể khiến người bệnh không nhận ra vết thương, trong khi tuần hoàn kém làm da chậm lành. Một vùng chân mới đỏ, nóng, sưng dù không đau cũng cần được đánh giá sớm.

Làm sạch nhẹ và lau khô kỹ

Rửa chân bằng nước vừa ấm với sản phẩm làm sạch dịu nhẹ. Kiểm tra nhiệt độ bằng cách an toàn, chẳng hạn nhiệt kế hoặc nhờ người có cảm giác bình thường kiểm tra; không dựa vào bàn chân đã giảm cảm giác để thử nước. Không ngâm chân lâu hoặc dùng nước nóng, lá thuốc, hóa chất đậm đặc.

Thấm khô nhẹ, nhất là kẽ ngón. Nếu có vết thương, cách làm sạch và che phủ cần theo hướng dẫn riêng; không tiếp tục ngâm rửa như da nguyên vẹn.

Dưỡng ẩm đúng vùng

Da khô ở mu chân, lòng bàn chân hoặc gót có thể được thoa dưỡng ẩm phù hợp. Tránh bôi kem vào kẽ ngón vì giữ ẩm quá mức tại đây có thể tạo thuận lợi cho tổn thương và nhiễm trùng. Không bôi kem dưỡng thông thường vào vết loét thay cho chăm sóc vết thương.

Nếu gót nứt sâu, chảy máu hoặc lớp chai dày, cần được đánh giá trước khi dùng sản phẩm giảm sừng. Thuốc tẩy chai hoặc miếng dán có acid có thể gây tổn thương, đặc biệt khi cảm giác và tuần hoàn đã giảm.

Giày, tất và móng chân cũng cần được chú ý

Chọn giày vừa chân, không ép ngón hoặc gây cọ gót; kiểm tra bên trong giày trước khi mang để phát hiện vật lạ. Dùng tất sạch, phù hợp và tránh đường may cọ xát. Không đi chân trần, kể cả trong nhà, nhất là khi đã giảm cảm giác.

Nếu nhìn rõ, với tới và thao tác an toàn, có thể cắt móng ngang theo hướng dẫn, không khoét sâu khóe. Người có móng dày, cong, móng quặp, thị lực kém hoặc giảm cảm giác nên được nhân viên y tế hỗ trợ. Không tự dùng dao cắt chai, chọc bóng nước hay xử lý móng nhiễm trùng tại nhà.

Nếu phát hiện vết thương mới thì làm gì?

Rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, che bằng gạc sạch phù hợp, tránh tiếp tục cọ xát hay tỳ đè lên vùng tổn thương và liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm, đặc biệt với vết thương ở bàn chân. Không đắp lá, rắc bột thuốc, bôi chất ăn mòn hoặc tự dùng kháng sinh.

Vết loét, vết nứt sâu, bóng nước lớn hoặc dấu hiệu nhiễm trùng cần được kiểm tra trong ngày. Không chờ vài hôm chỉ để xem vết thương có tự lành hay không. Điều trị có thể cần cả kiểm soát nhiễm trùng, giảm tỳ đè và đánh giá mạch máu.

Khi nào cần đến cấp cứu?

Chân hoặc ngón chân chuyển tím đen, tái lạnh đột ngột.
Vùng đỏ sưng lan nhanh, đau tăng nhiều hoặc có mủ, mùi hôi kèm tình trạng xấu đi.
Sốt, rét run, mệt lả, lú lẫn, thở nhanh hoặc nôn nhiều.

Hãy đến cấp cứu ngay khi có các dấu hiệu trên; không chờ lịch khám thông thường hoặc phản hồi từ form tư vấn. Người bệnh giảm cảm giác vẫn có thể có tổn thương nghiêm trọng dù không đau.

Theo dõi lâu dài cùng bác sĩ

Tiếp tục điều trị đái tháo đường theo kế hoạch, báo bác sĩ nếu đường huyết thay đổi nhiều hoặc có nhiễm trùng. Kiểm tra chân tại cơ sở y tế giúp đánh giá cảm giác, tuần hoàn, biến dạng và nguy cơ loét. Lịch theo dõi phụ thuộc mức nguy cơ, đặc biệt nếu từng loét hoặc có vấn đề mạch máu.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về nấm bàn chân và kẽ chân, bệnh mạch máu và loét da.

Khám các vấn đề da ở người đái tháo đường

Với khô da, nấm da, thay đổi móng hoặc vấn đề da cần đánh giá, bạn có thể thăm khám tại Hệ thống Phòng khám Da Liễu Hà Nội. Bác sĩ sẽ tư vấn xử trí và phối hợp chuyên khoa phù hợp, nhất là khi có tổn thương bàn chân. Đặt lịch qua 0949.47.0055 hoặc điền form tư vấn ở chân trang; những dấu hiệu cấp cứu cần đến bệnh viện ngay.